نقش تمرینات کف لگن در بازگشت کنترل ادرار
فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات می‌تواند بخشی از برنامه بازتوانی مردانی باشد که پس از عمل با نشت ادرار یا کاهش کنترل مثانه مواجه می‌شوند.
این موضوع به‌ویژه بعد از رادیکال پروستاتکتومی یا Radical Prostatectomy اهمیت پیدا می‌کند؛ جراحی‌ای که معمولاً برای درمان سرطان پروستات انجام می‌شود و طی آن پروستات برداشته می‌شود.
بعد از این جراحی، برخی مردان ممکن است هنگام سرفه، عطسه، بلند شدن از صندلی، راه رفتن، ورزش یا بلند کردن اجسام دچار نشت ادرار شوند.
وجود نشت ادرار در دوره اولیه پس از عمل لزوماً به معنی دائمی بودن آن نیست. در بسیاری از افراد، کنترل ادرار طی هفته‌ها و ماه‌های بعد به‌تدریج بهتر می‌شود.
تمرینات کف لگن بعد از جراحی پروستات یا Pelvic Floor Muscle Training (PFMT) نیز یکی از روش‌های محافظه‌کارانه‌ای هستند که می‌توانند برای کمک به بازگشت کنترل ادرار بعد از رادیکال پروستاتکتومی مورد استفاده قرار گیرند.
با این حال، فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات فقط انجام تعداد زیادی تمرین کگل نیست. نوع جراحی، زمان خارج شدن سوند، وضعیت ترمیم، شدت نشت و توانایی فرد در فعال کردن صحیح عضلات کف لگن همگی باید در انتخاب برنامه مناسب در نظر گرفته شوند.
فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات باید با نوع عمل، مرحله ترمیم و وضعیت کنترل ادرار هماهنگ باشد.
چرا بعد از جراحی پروستات کنترل ادرار ممکن است تغییر کند؟
کنترل طبیعی ادرار نتیجه همکاری چند ساختار مختلف است، از جمله:
- مثانه
- اسفنکترهای ادراری
- عضلات کف لگن
- سیستم عصبی
- مجرای ادرار
- ساختارهای اطراف پروستات
در رادیکال پروستاتکتومی، ساختارهای این ناحیه جراحی می‌شوند و سیستم کنترل ادرار باید خود را با شرایط جدید تطبیق دهد.
در دوره اولیه بعد از عمل ممکن است عملکرد اسفنکتر و عضلات کف لگن هنوز به سطح قبلی بازنگشته باشد.
در نتیجه، افزایش فشار داخل شکم ممکن است باعث نشت ادرار شود.
این نشت می‌تواند هنگام فعالیت‌هایی مانند:
- سرفه
- عطسه
- خندیدن
- برخاستن از روی صندلی
- خم شدن
- بلند کردن وسایل
- راه رفتن
- ورزش
بیشتر دیده شود. فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات می‌تواند بر بازآموزی عملکرد عضلاتی تمرکز کند که در کنترل ادرار نقش دارند.
آیا بی‌اختیاری ادرار بعد از جراحی پروستات طبیعی است؟
نشت ادرار یکی از مشکلات شناخته‌شده بعد از رادیکال پروستاتکتومی است، اما شدت و مدت آن در همه افراد یکسان نیست.
بعضی افراد مدت کوتاهی پس از خارج شدن سوند کنترل نسبتاً مناسبی دارند، در حالی که برخی دیگر برای مدتی به پد یا محافظ ادراری نیاز پیدا می‌کنند.
سرعت بازگشت کنترل می‌تواند تحت تأثیر عواملی مانند:
- سن
- وضعیت کنترل ادرار قبل از جراحی
- نوع و تکنیک جراحی
- وضعیت اسفنکتر ادراری
- عملکرد عضلات کف لگن
- بیماری‌های همراه
- روند ترمیم
قرار بگیرد.
بنابراین تجربه یک بیمار را نمی‌توان مستقیماً به فرد دیگری تعمیم داد.
فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات چه هدفی دارد؟
هدف فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات کمک به بهبود عملکرد عضلات کف لگن و افزایش توانایی فرد برای کنترل ادرار در فعالیت‌های روزمره است.
بسته به وضعیت بیمار، توانبخشی ممکن است بر مواردی مانند:
- شناسایی صحیح عضلات کف لگن
- بهبود قدرت
- افزایش استقامت
- بهبود انقباض سریع عضلات
- یادگیری زمان مناسب فعال کردن کف لگن
- شل کردن کامل عضلات پس از انقباض
- هماهنگی تنفس و کف لگن
- کنترل نشت هنگام فعالیت
- بازگشت تدریجی به فعالیت‌های روزانه
تمرکز داشته باشد.
هدف فقط این نیست که فرد در حالت خوابیده بتواند عضله را منقبض کند.
در نهایت، عضلات باید هنگام فعالیت‌های واقعی روزمره نیز در زمان مناسب فعال شوند. در فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات، هدف فقط افزایش قدرت نیست و کنترل و زمان‌بندی عضلات نیز اهمیت دارد.
عضلات کف لگن در مردان چه نقشی دارند؟
کف لگن مجموعه‌ای از عضلات در قسمت پایین لگن است.
این عضلات در مردان در عملکردهایی مانند:
- کنترل ادرار
- کنترل مدفوع
- حمایت از ساختارهای لگنی
- بخشی از عملکرد جنسی
نقش دارند.
بعد از جراحی پروستات، عملکرد مناسب این عضلات می‌تواند برای کنترل ادرار اهمیت بیشتری پیدا کند.
یکی از اشتباهات رایج این است که فرد هنگام تمرین، عضلات شکم، باسن یا ران‌ها را به‌شدت منقبض کند؛ در حالی که هدف اصلی، فعال کردن عضلات کف لگن است. به همین دلیل، بررسی عملکرد کف لگن یکی از موضوعات مهم در فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات است.
چگونه عضلات کف لگن را پیدا کنیم؟
برای شناخت اولیه، مرد می‌تواند تصور کند که می‌خواهد:
- جلوی خروج گاز را بگیرد
- و هم‌زمان مانع خروج ادرار شود.
در انقباض صحیح ممکن است فرد احساس کند ناحیه اطراف مقعد جمع می‌شود و پایه آلت تناسلی کمی به سمت داخل یا بالا حرکت می‌کند.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
قطع کردن مکرر جریان ادرار نباید به‌عنوان تمرین روزانه انجام شود.
استفاده مکرر از توقف جریان ادرار برای تمرین می‌تواند الگوی طبیعی تخلیه مثانه را مختل کند.
اگر فرد مطمئن نیست عضلات صحیح را پیدا کرده است، ارزیابی فیزیوتراپی کف لگن می‌تواند به بررسی تکنیک کمک کند. یکی از اهداف فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات این است که فرد بتواند عضلات صحیح را بدون انقباض بیش از حد شکم، باسن یا ران فعال کند.
چه زمانی تمرینات کف لگن بعد از جراحی پروستات شروع می‌شوند؟
زمان دقیق شروع تمرین باید با نوع جراحی و دستور جراح هماهنگ باشد.
در برخی برنامه‌ها، آموزش عضلات کف لگن حتی قبل از جراحی انجام می‌شود تا فرد پیش از عمل با نحوه فعال کردن این عضلات آشنا شود.
پس از جراحی، شروع یا ازسرگیری تمرین باید با موارد زیر هماهنگ باشد:
- وجود یا عدم وجود سوند
- شرایط زخم
- روند ترمیم
- نظر تیم جراحی
در بسیاری از برنامه‌های مربوط به رادیکال پروستاتکتومی، تمرین منظم عضلات کف لگن پس از خارج شدن سوند آغاز یا از سر گرفته می‌شود.
بنابراین نباید تمرین شدید را صرفاً بر اساس یک برنامه اینترنتی شروع کرد.شروع فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات باید با توصیه جراح و شرایط بیمار هماهنگ شود.
آیا هنگام داشتن سوند باید تمرین کف لگن انجام داد؟
این موضوع باید مطابق توصیه تیم جراحی باشد.
وجود سوند، وضعیت مجرای ادرار و شرایط ترمیم بعد از عمل اهمیت دارند.
در بسیاری از برنامه‌های پروستاتکتومی، تمرین فعال و منظم پس از خارج شدن سوند آغاز یا از سر گرفته می‌شود.
اگر هنوز سوند دارید، بهتر است پیش از انجام تمرینات مکرر با جراح یا تیم درمان هماهنگ کنید.
تمرینات کف لگن بعد از جراحی پروستات چگونه انجام می‌شوند؟
تمرینات کف لگن بعد از جراحی پروستات می‌توانند بر چند نوع عملکرد عضله تمرکز داشته باشند.
انقباض‌های آرام و طولانی‌تر
این تمرینات بیشتر روی استقامت عضله تمرکز دارند.
فرد عضلات کف لگن را منقبض می‌کند، برای مدتی متناسب با توان خود نگه می‌دارد و سپس آنها را کاملاً شل می‌کند.
مدت انقباض باید با توانایی واقعی فرد هماهنگ باشد.
اگر فرد فقط چند ثانیه می‌تواند یک انقباض باکیفیت ایجاد کند، نگه داشتن اجباری انقباض برای مدت طولانی ممکن است کیفیت تمرین را کاهش دهد.
انقباض‌های سریع
کنترل ادرار فقط به استقامت نیاز ندارد.
گاهی لازم است عضلات هنگام سرفه، عطسه یا حرکت ناگهانی سریعاً فعال شوند.
به همین دلیل، انقباض‌های سریع نیز ممکن است بخشی از برنامه باشند.
شل کردن کامل عضلات
بعد از هر انقباض باید عضلات فرصت استراحت داشته باشند.
تمرین مداوم بدون استراحت می‌تواند باعث خستگی عضله و کاهش کیفیت انقباض شود.
بنابراین توانایی شل کردن عضلات نیز اهمیت دارد.
روزانه چند تمرین کف لگن باید انجام داد؟
یک عدد ثابت برای همه افراد مناسب نیست.
برنامه باید بر اساس مواردی مانند:
- قدرت اولیه
- استقامت
- کیفیت انقباض
- میزان خستگی
- شدت نشت
- مرحله بازتوانی
تنظیم شود.در فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات، کیفیت تمرینات کف لگن از تعداد زیاد تکرارها مهم‌تر است.
برخی راهنماها تعداد مشخصی تکرار پیشنهاد می‌کنند، اما کیفیت تمرین اهمیت زیادی دارد.
نشانه‌هایی که ممکن است نشان دهند تمرین بیش از حد یا نامناسب است عبارت‌اند از:
- کاهش کیفیت انقباض
- خستگی زیاد
- درد
- استفاده بیش از حد از شکم یا باسن
- تشدید علائم
در فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات انجام تمرین صحیح اهمیت بیشتری از رسیدن اجباری به یک عدد مشخص دارد.
آیا هرچه بیشتر کگل انجام دهیم بهتر است؟
خیر.
عضلات کف لگن نیز مانند سایر عضلات به تمرین مناسب، استراحت، تکنیک صحیح و پیشرفت تدریجی نیاز دارند.
انجام تعداد بسیار زیاد انقباض در طول روز لزوماً باعث بازگشت سریع‌تر کنترل ادرار نمی‌شود.
تمرین بیش از حد حتی می‌تواند باعث خستگی عضلات شود.
تکنیک The Knack چیست؟
یکی از مهارت‌هایی که ممکن است در توانبخشی کف لگن آموزش داده شود، فعال کردن عضلات پیش از فعالیتی است که فشار داخل شکم را افزایش می‌دهد.
برای مثال فرد می‌تواند قبل از:
- سرفه
- عطسه
- بلند شدن
- خم شدن
- بلند کردن جسم
- تغییر وضعیت
عضلات کف لگن را فعال کند.
به این راهکار در بعضی منابع The Knack گفته می‌شود.
هدف این تکنیک کمک به فعال شدن عضلات در زمانی است که افزایش فشار می‌تواند احتمال نشت را بیشتر کند. فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات می‌تواند به تمرین استفاده صحیح از عضلات هنگام فعالیت‌های روزمره کمک کند.
چرا ممکن است هنگام ایستادن یا راه رفتن نشت بیشتر شود؟
بعضی مردان پس از برداشتن سوند متوجه می‌شوند در حالت خوابیده کنترل بهتری دارند، اما هنگام ایستادن یا حرکت نشت افزایش پیدا می‌کند.
حالت ایستاده و فعالیت‌های روزمره چالش بیشتری برای سیستم کنترل ادرار ایجاد می‌کنند.
عواملی مانند:
- جاذبه
- حرکت بدن
- تغییر فشار داخل شکم
- افزایش فعالیت
می‌توانند نقش داشته باشند.
به همین دلیل، توانایی انجام تمرین در حالت خوابیده به معنی بازگشت کامل کنترل ادرار نیست.
آیا تمرین کف لگن باید فقط در حالت خوابیده انجام شود؟
خیر.
در مراحل ابتدایی ممکن است حالت خوابیده برای شناسایی عضلات آسان‌تر باشد.
اما با پیشرفت تمرین، بسته به شرایط فرد می‌توان عضلات را در وضعیت‌های مختلف تمرین کرد، از جمله:
- خوابیده
- نشسته
- ایستاده
- هنگام حرکت
- فعالیت‌های عملکردی
هدف این است که فرد بتواند در شرایط واقعی زندگی نیز از عضلات استفاده کند. با پیشرفت فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات، تمرینات می‌توانند به‌تدریج به وضعیت‌های نشسته، ایستاده و فعالیت‌های روزمره منتقل شوند.
تنفس چه ارتباطی با تمرین کف لگن دارد؟
بعضی افراد هنگام انقباض کف لگن نفس خود را حبس می‌کنند.
این کار می‌تواند فشار داخل شکم را افزایش دهد و کیفیت تمرین را کاهش دهد.
در یک انقباض مناسب، فرد باید تا حد امکان بتواند:
- عضلات کف لگن را فعال کند
- و در همان زمان به تنفس ادامه دهد.
هماهنگی میان تنفس، عضلات شکم و کف لگن در مراحل بعدی بازگشت به فعالیت نیز اهمیت دارد. در فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات، هماهنگی تنفس و فعالیت عضلات کف لگن نیز می‌تواند بخشی از آموزش حرکتی باشد.
فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات چگونه انجام می‌شود؟
فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات در صورت مناسب بودن برای بیمار، معمولاً با بررسی شرح حال و وضعیت فعلی شروع می‌شود.
ممکن است مواردی مانند:
- نوع جراحی
- زمان عمل
- زمان خارج شدن سوند
- مقدار نشت ادرار
- زمان‌هایی که نشت بیشتر می‌شود
- استفاده از پد
- فوریت ادرار
- دفعات ادرار
- سطح فعالیت
- یبوست
- هدف فرد برای بازگشت به فعالیت
بررسی شوند.
همچنین نحوه فعال کردن عضلات کف لگن می‌تواند مورد ارزیابی قرار گیرد.
هدف این است که مشخص شود آیا فرد:
- عضلات صحیح را پیدا می‌کند
- انقباض مناسبی دارد
- می‌تواند عضله را برای مدت کافی فعال نگه دارد
- عضلات را بعد از تمرین شل می‌کند
- هنگام سرفه یا فعالیت از آنها در زمان مناسب استفاده می‌کند
یا خیر.
آیا در ارزیابی کف لگن مردان معاینه داخلی انجام می‌شود؟
در برخی مراکز و در بعضی شرایط، ارزیابی تخصصی عضلات کف لگن مردان ممکن است شامل معاینه داخلی از طریق مقعد باشد.
اما این نوع ارزیابی برای همه افراد ضروری نیست و همه مراکز نیز الزاماً از آن استفاده نمی‌کنند.
اگر چنین معاینه‌ای مطرح شود، باید:
- دلیل آن برای بیمار توضیح داده شود
- روش انجام مشخص باشد
- رضایت بیمار گرفته شود
بیمار می‌تواند درباره هر بخش از ارزیابی سؤال کند یا با انجام آن موافقت نکند.
بیوفیدبک بعد از جراحی پروستات چیست؟
Biofeedback یکی از روش‌هایی است که در برخی برنامه‌های تخصصی توانبخشی کف لگن مورد استفاده قرار می‌گیرد.
این روش می‌تواند اطلاعاتی درباره نحوه فعال شدن عضلات به فرد بدهد.
ممکن است به فرد کمک کند متوجه شود:
- آیا عضلات مناسب را فعال می‌کند
- شدت انقباض چگونه است
- آیا عضله بعد از انقباض شل می‌شود
- کنترل عضله چگونه تغییر می‌کند
با این حال، بیوفیدبک برای همه بیماران ضروری نیست.
شواهد درباره مزیت اضافه بیوفیدبک یا تحریک الکتریکی نسبت به PFMT به‌تنهایی کاملاً یکدست نیستند.
آیا تحریک الکتریکی برای همه افراد لازم است؟
خیر.
تحریک الکتریکی ممکن است در بعضی برنامه‌های تخصصی همراه با تمرین کف لگن استفاده شود، اما برای همه افراد ضروری نیست.
انتخاب آن باید بر اساس وضعیت بیمار و نظر درمانگر انجام شود.
تمرین فعال و تکنیک صحیح عضلات کف لگن همچنان بخش مهم برنامه محافظه‌کارانه محسوب می‌شوند.
چگونه پیشرفت کنترل ادرار را بررسی کنیم؟
فقط این سؤال که «آیا هنوز نشت دارید؟» برای سنجش پیشرفت کافی نیست.
ممکن است فرد هنوز مقداری نشت داشته باشد اما نسبت به چند هفته قبل پیشرفت قابل‌توجهی کرده باشد.
معیارهایی که می‌توانند برای بررسی روند بهبود مفید باشند عبارت‌اند از:
- کاهش تعداد پد مصرفی
- کاهش میزان خیس شدن پد
- افزایش مدت خشک ماندن
- کاهش نشت هنگام سرفه
- کنترل بهتر هنگام راه رفتن
- کاهش نشت در پایان روز
- افزایش اعتماد به فعالیت
- بازگشت تدریجی به کار و ورزش
روند فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات بهتر است با تغییرات واقعی کنترل ادرار و عملکرد روزمره ارزیابی شود.
آیا کم کردن آب باعث کاهش نشت ادرار می‌شود؟
کاهش شدید مصرف مایعات معمولاً راه‌حل مناسبی نیست.
اگرچه مصرف بسیار زیاد مایعات می‌تواند حجم ادرار را بیشتر کند، کم‌آبی نیز می‌تواند مشکلاتی مانند:
- غلیظ شدن ادرار
- یبوست
- ناراحتی‌های دیگر
ایجاد کند.
بهتر است مصرف مایعات متعادل و متناسب با وضعیت فرد باشد.
افرادی که بیماری کلیوی، قلبی یا محدودیت پزشکی دیگری دارند باید توصیه پزشک خود را دنبال کنند.
آیا قهوه و چای روی کنترل ادرار تأثیر دارند؟
کافئین ممکن است در بعضی افراد فوریت و تکرر ادرار را تشدید کند.
اگر فرد متوجه شده است مصرف مقدار زیاد قهوه، چای یا نوشیدنی‌های کافئین‌دار علائم مثانه را بیشتر می‌کند، می‌توان میزان مصرف را بررسی کرد.
این موضوع به معنی ممنوعیت کامل کافئین برای همه بیماران نیست.
یبوست چه ارتباطی با دوره بازتوانی دارد؟
زور زدن هنگام دفع می‌تواند فشار داخل شکم را افزایش دهد.
همچنین یبوست در دوره بعد از جراحی ممکن است ناراحتی بیشتری ایجاد کند.
بنابراین داشتن دفع مناسب و جلوگیری از زور زدن زیاد می‌تواند اهمیت داشته باشد.
اگر فرد دچار یبوست شدید یا طولانی‌مدت است، بهتر است علت و درمان آن جداگانه بررسی شود.
چه زمانی می‌توان بعد از جراحی راه رفتن را شروع کرد؟
زمان دقیق فعالیت باید طبق دستور جراح باشد.
به‌طور کلی، حرکت و راه رفتن تدریجی بخشی از روند ریکاوری بسیاری از جراحی‌هاست.
در ابتدا ممکن است فرد با مسافت و زمان کوتاه شروع کند و سپس بر اساس تحمل و توصیه پزشکی فعالیت را افزایش دهد.
هدف این نیست که بیمار به دلیل ترس از نشت برای مدت طولانی بی‌تحرک بماند.
چه زمانی می‌توان ورزش و وزنه‌زدن را شروع کرد؟
بازگشت به ورزش بعد از عمل باید بر اساس:
- نوع جراحی
- روند ترمیم
- وضعیت زخم
- توصیه جراح
- آمادگی قبلی
- علائم فعلی
انجام شود.
فعالیت سنگین نباید زودتر از زمانی که تیم جراحی اجازه داده شروع شود.
پس از دریافت اجازه، فعالیت می‌تواند به‌صورت مرحله‌ای افزایش پیدا کند.
برای مثال:
پیاده‌روی → تمرینات ساده → تمرین مقاومتی سبک → فعالیت‌های عملکردی → ورزش سنگین‌تر
زمان هر مرحله برای افراد مختلف متفاوت است.
آیا هنگام ورزش باید کف لگن را همیشه منقبض نگه داشت؟
خیر.
هدف این نیست که عضلات کف لگن در تمام طول روز سفت باقی بمانند.
عضلات باید بتوانند هم منقبض شوند و هم استراحت کنند.
فعال کردن آنها در زمان‌های خاصی که فشار افزایش پیدا می‌کند ممکن است مفید باشد، اما نگه داشتن دائمی انقباض می‌تواند باعث خستگی شود. در فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات هدف ایجاد کنترل مناسب عضلات است، نه حفظ انقباض دائمی آنها در طول روز.
آیا فیزیوتراپی قبل از جراحی پروستات مفید است؟
در برخی مراکز، آموزش عضلات کف لگن قبل از جراحی انجام می‌شود تا فرد پیش از عمل با محل عضلات و روش صحیح انقباض آشنا شود.
از نظر آموزشی این کار می‌تواند مفید باشد.
اما شواهد درباره اینکه PFMT پیش از عمل به‌تنهایی مزیت قطعی اضافه‌ای برای نتایج کنترل ادرار بعد از پروستاتکتومی ایجاد می‌کند، یکدست نیست.
بنابراین نباید انتظار نتیجه یکسان برای همه بیماران داشت.
اگر ماه‌ها از عمل گذشته باشد، فیزیوتراپی هنوز ممکن است کمک کند؟
بله، ممکن است.
شروع بازتوانی در دوره مناسب بعد از جراحی منطقی است، اما گذشت چند ماه به معنی از بین رفتن امکان بهبود نیست.
حتی در مردانی که مدت طولانی‌تری بعد از پروستاتکتومی بی‌اختیاری دارند نیز ممکن است تمرینات کف لگن بعد از جراحی پروستات بخشی از درمان محافظه‌کارانه باشند.
اگر چند ماه از جراحی گذشته و نشت همچنان قابل‌توجه است، بهتر است علاوه بر بررسی عملکرد کف لگن، متخصص اورولوژی نیز وضعیت را ارزیابی کند. حتی با گذشت چند ماه، فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات ممکن است در افراد مناسب بخشی از درمان محافظه‌کارانه باشد.
اگر بی‌اختیاری بعد از جراحی ادامه پیدا کند چه می‌شود؟
اگر نشت برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، پزشک ممکن است بررسی‌های بیشتری انجام دهد.
بسته به شدت و علت مشکل، گزینه‌های درمانی دیگری نیز وجود دارند.
متخصص اورولوژی ممکن است در افراد مناسب روش‌هایی مانند:
- درمان علائم همراه مثانه
- اسلینگ مردانه
- اسفنکتر ادراری مصنوعی
- سایر درمان‌های تخصصی
را بررسی کند.
بنابراین فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات جایگزین ارزیابی اورولوژی در بی‌اختیاری شدید یا پایدار نیست.
آیا همه جراحی‌های پروستات یکسان هستند؟
خیر.
جراحی‌های پروستات انواع مختلفی دارند، از جمله:
- Radical Prostatectomy
- TURP
- HoLEP
- سایر روش‌های جراحی
هدف، وسعت جراحی و دوره بازتوانی این روش‌ها یکسان نیست.
بخش بزرگی از تحقیقات درباره تمرینات کف لگن و بی‌اختیاری بعد از جراحی مربوط به رادیکال پروستاتکتومی است.
بنابراین نمی‌توان یک برنامه تمرینی یکسان را بدون توجه به نوع جراحی برای همه بیماران استفاده کرد.
آیا جراحی پروستات روی عملکرد جنسی هم تأثیر دارد؟
به‌خصوص بعد از رادیکال پروستاتکتومی ممکن است تغییراتی در عملکرد جنسی ایجاد شود.
برای مثال، اختلال نعوظ یکی از پیامدهای احتمالی این جراحی است و بعد از برداشتن پروستات نیز انزال طبیعی به شکل قبل اتفاق نمی‌افتد.
بازتوانی جنسی موضوعی جداگانه است و ممکن است نیاز به ارزیابی اورولوژی و درمان‌های اختصاصی داشته باشد.
تمرین عضلات کف لگن ممکن است بخشی از توانبخشی عمومی باشد، اما درمان کامل همه مشکلات جنسی بعد از جراحی محسوب نمی‌شود.
فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات و مراجعه به کلینیک باتیس
در کلینیک فیزیوتراپی باتیس خدمات فیزیوتراپی و فیزیوتراپی کف لگن ارائه می‌شود.
اگر فردی پس از جراحی پروستات با مشکلات کنترل ادرار یا علائم مرتبط با عملکرد کف لگن مواجه باشد، پیش از انتخاب برنامه تمرینی باید نوع جراحی، مرحله ترمیم و توصیه‌های متخصص اورولوژی او در نظر گرفته شوند.
در صورت مناسب بودن فیزیوتراپی کف لگن برای شرایط فرد، ارزیابی عملکردی می‌تواند برای مشخص شدن مواردی مانند:
- توانایی شناسایی عضلات کف لگن
- نحوه انقباض و استراحت عضلات
- کنترل هنگام فعالیت
- وضعیت تنفس
- سطح فعالیت
- اهداف توانبخشی فرد
مفید باشد.
نوع تمرین نیز باید بر اساس نتیجه ارزیابی انتخاب شود و یک برنامه ثابت برای همه افراد مناسب نیست.
از آنجا که فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات باید با روند پزشکی و جراحی بیمار هماهنگ باشد، در صورت نشت شدید، ماندگار یا وجود علائم غیرعادی، پیگیری با متخصص اورولوژی در اولویت قرار دارد.
در کلینیک فیزیوتراپی باتیس در نیاوران نیز برنامه‌های مربوط به کف لگن بر اساس ارزیابی فردی تنظیم می‌شوند و مناسب بودن فیزیوتراپی برای بیمار بعد از جراحی باید با توجه به شرایط او مشخص شود.
چه زمانی بعد از جراحی پروستات باید به پزشک مراجعه کرد؟
دستورالعمل‌های جراح همیشه باید در اولویت باشند.
اگر بعد از عمل مواردی مانند زیر ایجاد شوند، لازم است با تیم جراحی تماس گرفته شود:
- تب یا علائم عفونت
- درد شدید یا رو به افزایش
- خونریزی قابل‌توجه
- ناتوانی یا مشکل شدید در دفع ادرار
- قطع جریان ادرار
- علائم غیرعادی در محل زخم
- تورم قابل‌توجه
- هر علامتی که جراح درباره آن هشدار داده است
همچنین اگر نشت ادرار شدید یا ماندگار است و بهبود مشخصی ندارد، ارزیابی متخصص اورولوژی اهمیت دارد.
چه زمانی فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات می‌تواند مطرح شود؟
فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات ممکن است زمانی قابل بررسی باشد که فرد:
- در پیدا کردن عضلات کف لگن مشکل دارد
- هنگام سرفه یا حرکت دچار نشت می‌شود
- بعد از خارج شدن سوند کنترل ادرار کاهش یافته است
- درباره روش صحیح تمرین مطمئن نیست
- هنگام تمرین بیشتر شکم و باسن را منقبض می‌کند
- برای بازگشت تدریجی به فعالیت به راهنمایی نیاز دارد
اما شروع تمرین باید با مرحله ترمیم بعد از جراحی و توصیه‌های تیم پزشکی هماهنگ باشد.
چند جلسه فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات لازم است؟
عدد ثابتی برای همه افراد وجود ندارد.
مدت توانبخشی می‌تواند تحت تأثیر مواردی مانند:
- نوع جراحی
- شدت نشت
- زمان سپری‌شده از عمل
- قدرت و استقامت اولیه عضلات
- تکنیک تمرین
- سن
- سطح فعالیت
- پاسخ فرد به برنامه
قرار بگیرد.
برخی افراد پس از یادگیری صحیح تمرین می‌توانند بخش زیادی از برنامه را در خانه ادامه دهند.
افراد دیگر ممکن است برای اصلاح تکنیک و پیشرفت مرحله‌ای به پیگیری بیشتری نیاز داشته باشند. نتیجه فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات برای همه افراد یکسان نیست و به عوامل متعددی بستگی دارد.
سوالات متداول درباره فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات
فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات برای چه کاری انجام می‌شود؟
هدف می‌تواند کمک به بهبود عملکرد عضلات کف لگن، افزایش کنترل ادرار و بازگشت تدریجی فرد به فعالیت‌های روزمره باشد.
آیا نشت ادرار بعد از جراحی پروستات دائمی است؟
نه لزوماً. در بسیاری از مردان کنترل ادرار طی زمان بهتر می‌شود، اما سرعت بهبود در افراد مختلف متفاوت است. بعضی افراد نیز ممکن است دچار بی‌اختیاری ماندگارتر شوند.
چه زمانی تمرین کف لگن را بعد از عمل شروع کنیم؟
زمان دقیق باید با دستور جراح هماهنگ باشد. در بسیاری از برنامه‌های رادیکال پروستاتکتومی، تمرین منظم پس از خارج شدن سوند آغاز یا از سر گرفته می‌شود.
آیا هرچه بیشتر کگل انجام دهیم کنترل ادرار سریع‌تر برمی‌گردد؟
خیر. تکنیک صحیح، مقدار مناسب تمرین، استراحت و فعال کردن عضلات در زمان مناسب اهمیت بیشتری از انجام تعداد بسیار زیاد انقباض دارند.
آیا مردان هم عضلات کف لگن دارند؟
بله. کف لگن در مردان در کنترل ادرار و مدفوع، حمایت از ساختارهای لگنی و بخشی از عملکرد جنسی نقش دارد.
آیا تمرینات کف لگن باید درد داشته باشند؟
خیر. تمرین معمولاً نباید باعث درد قابل‌توجه شود. در صورت ایجاد درد، تکنیک و شرایط بیمار باید بررسی شوند.
آیا ماه‌ها بعد از عمل هم می‌توان فیزیوتراپی را شروع کرد؟
بله. در برخی افراد حتی پس از گذشت زمان نیز تمرینات کف لگن ممکن است بخشی از درمان محافظه‌کارانه باشند.
آیا بیوفیدبک برای همه بیماران ضروری است؟
خیر. بیوفیدبک ممکن است در برخی افراد برای یادگیری بهتر کنترل عضلات استفاده شود، اما برای همه ضروری نیست و شواهد درباره مزیت اضافه آن کاملاً یکسان نیست.
آیا بعد از جراحی پروستات می‌توان ورزش کرد؟
بله، اما زمان و شدت بازگشت به ورزش باید با نوع عمل، روند ترمیم و دستور جراح هماهنگ باشد.
آیا فیزیوتراپی تمام انواع بی‌اختیاری بعد از جراحی را درمان می‌کند؟
خیر. فیزیوتراپی یکی از روش‌های محافظه‌کارانه است. در بی‌اختیاری شدید یا پایدار ممکن است بررسی‌ها و درمان‌های تخصصی اورولوژی نیز لازم باشند.
جمع‌بندی
فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات می‌تواند بخشی از بازتوانی مردانی باشد که پس از رادیکال پروستاتکتومی با کاهش کنترل ادرار مواجه شده‌اند. فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات باید متناسب با شرایط هر فرد، نوع جراحی و مرحله بازتوانی برنامه‌ریزی شود.
تمرین کف لگن فقط به معنی «سفت کردن عضلات» نیست. فرد باید بتواند عضله صحیح را شناسایی کند، انقباض باکیفیت ایجاد کند، استقامت را افزایش دهد، عضلات را پس از انقباض شل کند و در زمان‌هایی مانند سرفه، ایستادن یا حرکت از آنها به‌درستی استفاده کند.
در بسیاری از افراد کنترل ادرار پس از جراحی به‌تدریج بهتر می‌شود. تمرینات کف لگن نیز می‌توانند در افراد مناسب با هدف کمک به بازگشت کنترل ادرار مورد استفاده قرار گیرند، هرچند پاسخ به درمان برای همه یکسان نیست.
برنامه فیزیوتراپی بعد از جراحی پروستات باید بر اساس نوع جراحی، مرحله ترمیم، زمان خارج شدن سوند، شدت نشت و وضعیت عملکردی فرد طراحی شود و نسخه یکسانی برای همه بیماران مناسب نیست.
در کلینیک فیزیوتراپی باتیس در نیاوران خدمات فیزیوتراپی کف لگن ارائه می‌شود؛ اما در فردی که پس از جراحی پروستات دچار مشکلات ادراری شده است، مناسب بودن برنامه فیزیوتراپی باید بر اساس شرایط فرد و با توجه به توصیه‌های متخصص اورولوژی مشخص شود.
منبع : کلیک کنید.
هیچ دیدگاهی ثبت نشده