علتها و نقش عضلات کف لگن در کنترل دفع
بیاختیاری مدفوع به نشت ناخواسته مدفوع جامد یا مایع گفته میشود. بعضی افراد پیش از نشت، احساس شدید و ناگهانی نیاز به دفع دارند اما نمیتوانند تا رسیدن به سرویس بهداشتی آن را کنترل کنند. در برخی دیگر، نشت ممکن است بدون احساس واضح نیاز به دفع اتفاق بیفتد.
این مشکل میتواند از لکهدار شدن گاهبهگاه لباس زیر تا نشت قابلتوجه مدفوع متغیر باشد و ممکن است روی فعالیت اجتماعی، کار، ورزش، سفر و اعتمادبهنفس فرد تأثیر بگذارد.
نکته مهم این است که بیاختیاری مدفوع یک بیماری واحد با یک علت مشخص نیست. اسهال، یبوست شدید، آسیب عضلات اسفنکتر مقعد و کف لگن، آسیب عصبی، زایمان، برخی جراحیها و بیماریهای گوارشی یا عصبی میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
بنابراین درمان نباید فقط بر «تقویت عضلات» متمرکز باشد. ابتدا باید مشخص شود چرا کنترل دفع مختل شده است.
در برخی افراد که ضعف، کاهش استقامت یا اختلال هماهنگی عضلات کف لگن بخشی از مشکل است، فیزیوتراپی کف لگن و تمرینات اختصاصی میتوانند بخشی از برنامه درمان و توانبخشی باشند.
بیاختیاری مدفوع چیست؟
در حالت طبیعی، کنترل دفع نتیجه همکاری چند ساختار مختلف است.
عضلات اسفنکتر مقعد، عضلات کف لگن، راستروده، سیستم عصبی و توانایی فرد برای احساس پر شدن رکتوم باید با یکدیگر هماهنگ باشند.
اگر بخشی از این سیستم بهدرستی کار نکند، کنترل گاز، مدفوع مایع یا مدفوع جامد ممکن است دشوار شود.
بیاختیاری مدفوع میتواند به شکلهای مختلف دیده شود:
- نشت مقدار کمی مدفوع
- لکهدار شدن لباس زیر
- ناتوانی در نگه داشتن مدفوع مایع
- نشت هنگام احساس فوریت شدید
- خروج مدفوع بدون آگاهی قبلی
- کاهش توانایی کنترل گاز
شدت و دفعات این علائم در افراد مختلف متفاوت است.
انواع بیاختیاری مدفوع چیست؟
برای انتخاب درمان مناسب، نحوه بروز نشت اهمیت دارد.
دو الگوی مهم عبارتاند از:
بیاختیاری مدفوع همراه با فوریت
در این حالت فرد متوجه میشود که نیاز به دفع دارد، اما فرصت کافی برای رسیدن به سرویس بهداشتی پیدا نمیکند.
ممکن است فرد احساس کند:
«وقتی نیاز به دفع پیدا میکنم، باید خیلی سریع به دستشویی برسم.»
این حالت میتواند با کاهش قدرت یا استقامت عضلات کنترلکننده دفع، افزایش فوریت روده یا شل بودن مدفوع همراه باشد.
این نوع در منابع پزشکی با عنوان Urge Fecal Incontinence نیز شناخته میشود.
بیاختیاری مدفوع غیرفعال
در این حالت ممکن است مقداری مدفوع یا مخاط بدون اینکه فرد متوجه نیاز به دفع شده باشد خارج شود.
کاهش حس راستروده، برخی مشکلات عصبی یا اختلال عملکرد اسفنکترها میتوانند در بعضی افراد نقش داشته باشند.
این الگو با عنوان Passive Fecal Incontinence نیز شناخته میشود.
علائم بیاختیاری مدفوع چیست؟
علامت اصلی، ناتوانی در کنترل کامل خروج مدفوع است.
اما علائم همراه میتوانند متفاوت باشند.
فرد ممکن است موارد زیر را تجربه کند:
- نیاز ناگهانی و شدید به دفع
- نرسیدن به سرویس بهداشتی
- نشت مدفوع مایع
- خروج مقدار کمی مدفوع پس از دفع
- لکهدار شدن لباس زیر
- کاهش توانایی کنترل گاز
- احساس تخلیه ناقص
- نیاز به چند بار مراجعه به سرویس بهداشتی
- نشت بدون آگاهی قبلی
برخی افراد به دلیل نگرانی از نشت، پیش از خروج از خانه چند بار به سرویس بهداشتی میروند یا فعالیتهای اجتماعی خود را محدود میکنند.
حتی اگر حجم نشت کم باشد، تکرار این مشکل میتواند کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
علت بیاختیاری مدفوع چیست؟
علت برای همه افراد یکسان نیست.
در بعضی افراد تنها یک عامل وجود دارد و در برخی دیگر چند مشکل بهطور همزمان باعث کاهش کنترل دفع میشوند.
اسهال
مدفوع مایع نسبت به مدفوع شکلگرفته دشوارتر کنترل میشود.
اگر فرد دچار اسهال مکرر باشد، حتی عضلاتی که در شرایط معمول عملکرد مناسبی دارند ممکن است نتوانند فوریت شدید و مدفوع مایع را بهخوبی کنترل کنند.
بیماریهای گوارشی مختلف نیز میتوانند باعث اسهال شوند و اگر اسهال طولانیمدت وجود دارد، علت آن باید بررسی شود.
یبوست شدید
ممکن است عجیب به نظر برسد، اما یبوست نیز میتواند با بیاختیاری مدفوع همراه باشد.
در برخی افراد، تجمع مدفوع سفت در راستروده باعث میشود مدفوع مایع از اطراف آن عبور کند و به شکل نشت دیده شود.
بنابراین وجود نشت همیشه به معنی این نیست که فرد دچار اسهال است.
ابتدا باید وضعیت دفع و احتمال یبوست بررسی شود.
آسیب عضلات اسفنکتر مقعد
اسفنکترهای مقعد نقش مهمی در بسته نگه داشتن کانال مقعد دارند.
آسیب این عضلات ممکن است در برخی افراد پس از:
- زایمان
- جراحی ناحیه مقعد
- آسیب فیزیکی
- برخی مداخلات جراحی
ایجاد شود.
میزان تأثیر آسیب به محل و شدت آن بستگی دارد.
اختلال عملکرد عضلات کف لگن
عضلات کف لگن نیز در کنترل دفع نقش دارند.
اگر قدرت، استقامت یا هماهنگی این عضلات مناسب نباشد، توانایی کنترل مدفوع، بهخصوص هنگام فوریت، ممکن است کاهش پیدا کند.
اما هر فرد مبتلا به بیاختیاری مدفوع الزاماً عضلات ضعیفی ندارد.
در یک فرد ممکن است مشکل بیشتر مربوط به قدرت باشد، در فرد دیگر زمانبندی انقباض مناسب نباشد و در فرد دیگری عامل اصلی به اسفنکتر، اعصاب یا قوام مدفوع مربوط باشد.
آسیب عصبی
سیستم عصبی باید اطلاعات مربوط به پر شدن راستروده را دریافت کرده و فرمان مناسب برای کنترل اسفنکترها و عضلات کف لگن ارسال کند.
آسیب عصبی ممکن است باعث شود فرد:
- احساس پر شدن رکتوم را بهخوبی تشخیص ندهد
- دیر متوجه نیاز به دفع شود
- نتواند عضلات را در زمان مناسب فعال کند
برخی بیماریهای عصبی، آسیب نخاعی و سایر شرایط پزشکی میتوانند در این فرایند نقش داشته باشند.
عضلات کف لگن چه نقشی در کنترل مدفوع دارند؟
کنترل دفع فقط به اسفنکتر مقعد وابسته نیست.
عضلات کف لگن بخشی از سیستم حمایتی و کنترلی لگن هستند و با راستروده و اسفنکترهای مقعد همکاری میکنند.
وقتی فرد احساس نیاز به دفع دارد اما زمان یا مکان مناسبی برای دفع وجود ندارد، سیستم عضلانی باید بتواند خروج مدفوع را برای مدتی به تأخیر بیندازد.
برای این کار مواردی مانند:
- قدرت مناسب عضلات
- استقامت
- زمانبندی صحیح انقباض
- حس مناسب در ناحیه
- هماهنگی کف لگن و اسفنکترها
اهمیت دارند.
اختلال در هر یک از این موارد میتواند کنترل دفع را دشوار کند.
آیا ضعف کف لگن باعث بیاختیاری مدفوع میشود؟
در بعضی افراد بله، اما نمیتوان این موضوع را برای همه تعمیم داد.
کاهش قدرت یا استقامت کف لگن میتواند یکی از عوامل باشد.
برای مثال فرد ممکن است بتواند عضلات را برای چند ثانیه منقبض کند اما هنگام فوریت طولانیتر، قادر به حفظ انقباض مناسب نباشد.
در فرد دیگری ممکن است قدرت نسبتاً مناسب باشد اما انقباض در زمان درست انجام نشود.
گاهی مشکل اصلی نیز به حس، اعصاب، قوام مدفوع یا آسیب ساختاری اسفنکتر مربوط است.
به همین دلیل برنامه درمانی باید بر اساس ارزیابی انتخاب شود.
آیا بیاختیاری مدفوع بعد از زایمان ایجاد میشود؟
بله.
در برخی زنان ممکن است مشکلات کنترل گاز یا مدفوع پس از زایمان ایجاد شوند.
بارداری و زایمان میتوانند عضلات و اعصاب کف لگن را تحت فشار قرار دهند.
در زایمان واژینال، بهخصوص اگر عضلات اسفنکتر مقعد آسیب ببینند، احتمال بروز مشکلات کنترل دفع افزایش پیدا میکند.
با این حال، هر فردی که بعد از زایمان مشکل کنترل مدفوع دارد الزاماً دچار آسیب اسفنکتر نشده است.
نوع زایمان، وضعیت عضلات، وجود پارگی، عملکرد عصبی و شرایط دفع همگی باید بررسی شوند.
اگر نشت پس از دوره اولیه ترمیم ادامه پیدا کند، بهتر است فرد آن را صرفاً بهعنوان «بخش طبیعی بعد از زایمان» نپذیرد و برای ارزیابی مراجعه کند.
آیا یبوست و بیاختیاری مدفوع میتوانند همزمان وجود داشته باشند؟
بله.
در یبوست شدید ممکن است توده بزرگی از مدفوع در راستروده باقی بماند و مدفوع مایع از اطراف آن عبور کند.
به این وضعیت گاهی Overflow Incontinence گفته میشود.
در چنین حالتی، درمان فقط با تمرین کف لگن یا مصرف داروهای ضداسهال ممکن است مناسب نباشد.
ابتدا باید مشکل اصلی یبوست و تخلیه روده بررسی شود.
آیا اسهال میتواند بیاختیاری مدفوع را بدتر کند؟
بله.
کنترل مدفوع مایع معمولاً دشوارتر از مدفوع شکلگرفته است.
اگر فرد بهطور مکرر دچار اسهال است، علت آن باید بررسی شود.
در چنین شرایطی ممکن است درمان پزشکی یا تغذیهای بخش مهمی از برنامه باشد و فیزیوتراپی نمیتواند جای درمان علت اصلی اسهال را بگیرد.
چگونه بیاختیاری مدفوع تشخیص داده میشود؟
ارزیابی معمولاً با گرفتن شرح حال دقیق آغاز میشود.
پزشک ممکن است درباره مواردی مانند:
- تعداد دفعات نشت
- نوع و قوام مدفوع
- زمان وقوع نشت
- وجود یا عدم وجود فوریت
- یبوست یا اسهال
- سابقه زایمان
- جراحیهای قبلی
- بیماریهای گوارشی
- بیماریهای عصبی
- داروهای مصرفی
سؤال کند.
ممکن است معاینه فیزیکی نیز انجام شود.
در برخی افراد بسته به علائم، آزمایشهای تخصصی برای بررسی عملکرد اسفنکتر، اعصاب یا ساختارهای ناحیه لازم میشوند.
هدف فقط تأیید وجود نشت نیست؛ بلکه باید علت آن تا حد امکان مشخص شود.
دفترچه دفع چه کمکی میکند؟
ثبت الگوی دفع برای چند روز میتواند اطلاعات مفیدی فراهم کند.
در دفترچه میتوان مواردی مانند:
- زمان دفع
- قوام مدفوع
- میزان فوریت
- زمان نشت
- غذای مصرفشده
- داروها
- فعالیت هنگام بروز علائم
را ثبت کرد.
این اطلاعات میتوانند کمک کنند ارتباط میان رژیم غذایی، قوام مدفوع، زمان دفع و نشت بهتر مشخص شود.
اگر بیاختیاری مدفوع فقط در شرایط خاصی ایجاد میشود، ثبت این الگوها برای ارزیابی و برنامهریزی درمان مفید است.
درمان بیاختیاری مدفوع چگونه انجام میشود؟
درمان به علت مشکل بستگی دارد.
برای همه افراد یک روش ثابت وجود ندارد.
بسته به شرایط فرد، درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- اصلاح قوام مدفوع
- درمان یبوست یا اسهال
- تغییرات تغذیهای
- تنظیم زمان دفع
- تمرینات عضلات کف لگن
- بازآموزی روده
- بیوفیدبک در افراد مناسب
- دارو
- در برخی شرایط درمانهای تخصصیتر یا جراحی
بنابراین مهمترین اصل این است که ابتدا علت یا عوامل مؤثر مشخص شوند.
فیزیوتراپی برای بیاختیاری مدفوع چگونه انجام میشود؟
اگر ارزیابی نشان دهد عملکرد کف لگن و سیستم کنترل دفع در علائم نقش دارد، فیزیوتراپی میتواند بخشی از برنامه درمان باشد.
فیزیوتراپیست ممکن است درباره مواردی مانند:
- نوع نشت
- وجود فوریت
- کنترل گاز
- تعداد دفعات دفع
- قوام مدفوع
- یبوست یا زور زدن
- سابقه بارداری و زایمان
- جراحیهای قبلی
- میزان فعالیت
- تأثیر مشکل بر زندگی روزمره
سؤال کند.
سپس بسته به شرایط، عملکرد عضلات کف لگن و توانایی کنترل و هماهنگی آنها بررسی میشود.
هدف این است که مشخص شود آیا عاملی مانند ضعف، کاهش استقامت یا اختلال هماهنگی عضلات در مشکل نقش دارد یا خیر.
تمرینات کف لگن برای بیاختیاری مدفوع
در برخی افراد، تمرینات کف لگن میتوانند به بهبود قدرت، استقامت و کنترل کمک کنند.
اما تمرین فقط به معنی چند بار سفت کردن عضلات نیست.
قدرت عضلات
فرد باید بتواند انقباض مناسبی ایجاد کند.
استقامت عضلات
گاهی لازم است عضلات بتوانند انقباض را برای مدت بیشتری حفظ کنند تا فرد زمان کافی برای رسیدن به سرویس بهداشتی داشته باشد.
انقباض سریع
در برخی شرایط، توانایی فعال کردن سریع عضلات هنگام فوریت اهمیت دارد.
شل کردن مناسب
عضلات باید هنگام دفع بتوانند بهدرستی شل شوند.
بنابراین یک برنامه مناسب فقط روی «تقویت بیشتر» تمرکز نمیکند؛ توانایی کنترل انقباض و استراحت هر دو اهمیت دارند.
آیا کگل برای بیاختیاری مدفوع مفید است؟
در برخی افراد، تمرینات عضلات کف لگن که بهطور عمومی با نام کگل شناخته میشوند میتوانند مفید باشند.
اما تکنیک صحیح اهمیت زیادی دارد.
اگر فرد عضلات شکم، باسن یا ران را بهجای کف لگن بهشدت منقبض کند، ممکن است تمرین به شکل مناسبی انجام نشود.
همچنین شدت، تعداد و نوع تمرین برای همه افراد یکسان نیست.
اگر علت اصلی نشت مربوط به اسهال، یبوست شدید، آسیب ساختاری اسفنکتر یا یک مشکل عصبی باشد، تمرین کف لگن بهتنهایی درمان کامل محسوب نمیشود.
بیوفیدبک برای بیاختیاری مدفوع چیست؟
Biofeedback یکی از روشهایی است که در برخی برنامههای تخصصی درمان و توانبخشی استفاده میشود.
در این روش، تجهیزات میتوانند اطلاعاتی درباره عملکرد عضلات یا پاسخ بدن در اختیار فرد و درمانگر قرار دهند.
هدف ممکن است کمک به فرد برای:
- شناسایی عضلات مناسب
- کنترل بهتر انقباض
- بهبود زمانبندی
- افزایش آگاهی از عملکرد عضلات
- مدیریت بهتر فوریت
باشد.
بیوفیدبک برای همه افراد ضروری نیست و انتخاب آن باید بر اساس نوع مشکل و نظر تیم درمان انجام شود.
بازآموزی روده چیست؟
Bowel Retraining یا بازآموزی روده به مجموعهای از راهکارها گفته میشود که هدف آنها ایجاد یک الگوی منظمتر و قابلپیشبینیتر برای دفع است.
در بعضی افراد ممکن است زمانهای مشخصی برای دفع در نظر گرفته شود؛ برای مثال استفاده از پاسخ طبیعی روده بعد از صرف غذا.
هدف این است که دفع تا حد امکان منظمتر شود و احتمال فوریت یا نشت در زمانهای نامناسب کاهش پیدا کند.
این روش برای همه افراد یکسان نیست و باید با علت اصلی مشکل هماهنگ باشد.
فرد مبتلا به اسهال مزمن، یبوست یا بیماری گوارشی ممکن است نیاز به برنامه متفاوتی داشته باشد.
آیا رژیم غذایی روی بیاختیاری مدفوع تأثیر دارد؟
بله.
قوام مدفوع نقش مهمی در کنترل دفع دارد.
مدفوع بسیار مایع معمولاً دشوارتر کنترل میشود.
از طرف دیگر، یبوست و مدفوع بسیار سفت نیز میتوانند مشکلات خاص خود را ایجاد کنند.
بنابراین هدف معمولاً رسیدن به دفع منظم و مدفوع با قوام مناسب است.
غذاهایی که علائم را تحت تأثیر قرار میدهند نیز بین افراد متفاوت هستند.
ثبت غذاها و علائم میتواند کمک کند مشخص شود آیا ماده غذایی یا نوشیدنی خاصی با تشدید مشکل همراه است یا خیر.
آیا فیبر برای همه افراد مبتلا مناسب است؟
نه لزوماً.
مقدار و نوع فیبر مناسب میتواند بسته به اینکه فرد:
- یبوست دارد
- اسهال دارد
- یا بیماری گوارشی دیگری دارد
متفاوت باشد.
افزایش ناگهانی فیبر نیز ممکن است در برخی افراد باعث نفخ یا تغییرات نامطلوب شود.
اگر علائم گوارشی قابلتوجه وجود دارد، بهتر است مقدار و نوع فیبر با پزشک یا متخصص تغذیه بررسی شود.
آیا بیاختیاری مدفوع فقط در سالمندان ایجاد میشود؟
خیر.
اگرچه احتمال بعضی مشکلات کنترل دفع با افزایش سن بیشتر میشود، بیاختیاری مدفوع محدود به سالمندان نیست.
افراد جوانتر نیز ممکن است در اثر:
- زایمان
- آسیب عضلات
- بیماریهای گوارشی
- جراحی
- مشکلات عصبی
- اختلال عملکرد کف لگن
دچار نشت شوند.
بنابراین سن پایین نباید مانع بررسی مشکل شود.
بیاختیاری مدفوع در مردان
مردان نیز میتوانند دچار بیاختیاری مدفوع شوند.
جراحیهای ناحیه مقعد یا راستروده، بیماریهای عصبی، مشکلات گوارشی، آسیب اسفنکتر و اختلال عملکرد کف لگن میتوانند در برخی مردان نقش داشته باشند.
برنامه درمان نیز باید بر اساس علت واقعی مشکل طراحی شود.
آیا فرد مبتلا باید از ورزش و فعالیت اجتناب کند؟
نه لزوماً.
بعضی افراد به دلیل ترس از نشت، پیادهروی، ورزش، سفر یا حضور در محیطهای اجتماعی را محدود میکنند.
اگر فعالیت خاصی باعث ایجاد نشت میشود، بهتر است علت آن بررسی شود.
در برنامه توانبخشی ممکن است بازگشت تدریجی به فعالیت نیز مورد توجه قرار گیرد.
هدف درمان فقط کاهش دفعات نشت نیست؛ بازگشت فرد به زندگی روزمره و کاهش محدودیت ناشی از علائم نیز اهمیت دارد.
نقش فیزیوتراپی کف لگن در مشکلات کنترل دفع و مراجعه به کلینیک باتیس
در کلینیک فیزیوتراپی باتیس، مراجعهکنندگانی که با مشکلات مرتبط با عملکرد کف لگن مراجعه میکنند، بر اساس شرح حال، علائم و وضعیت عملکردی خود ارزیابی میشوند.
در افرادی که مشکلات کنترل دفع نیز وجود دارد، ابتدا مشخص کردن علت علائم اهمیت دارد؛ زیرا بیاختیاری مدفوع میتواند علاوه بر اختلال عملکرد عضلات کف لگن، با بیماریهای گوارشی، آسیب اسفنکتر، مشکلات عصبی یا سایر شرایط پزشکی مرتبط باشد.
اگر ارزیابی نشان دهد عملکرد عضلات کف لگن میتواند در علائم فرد نقش داشته باشد، برنامه فیزیوتراپی بر اساس یافتههای ارزیابی و شرایط مراجعهکننده طراحی میشود.
این برنامه ممکن است بر مواردی مانند:
- آموزش عملکرد عضلات کف لگن
- افزایش آگاهی از عضلات
- بهبود قدرت و استقامت در افراد مناسب
- بهبود هماهنگی عضلات
- کنترل مناسب انقباض و شل شدن
- آموزش تمرینات متناسب با شرایط فرد
- برنامه تمرینی خانگی
تمرکز داشته باشد.
در صورت وجود علائمی که نیازمند بررسی گوارشی، عصبی یا پزشکی دیگری باشند، ارزیابی توسط پزشک مربوطه نیز اهمیت دارد.
هدف در کلینیک فیزیوتراپی باتیس در نیاوران ارائه یک نسخه تمرینی یکسان برای همه مراجعهکنندگان نیست؛ بلکه برنامه توانبخشی بر اساس یافتههای ارزیابی، وضعیت عملکردی و اهداف هر فرد تنظیم میشود.
چه زمانی برای بیاختیاری مدفوع باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر نشت بهصورت مکرر اتفاق میافتد یا روی زندگی روزمره تأثیر گذاشته است، بهتر است علت آن بررسی شود.
بهخصوص در صورت وجود موارد زیر، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری دارد:
- شروع ناگهانی بیاختیاری
- خون در مدفوع
- کاهش وزن ناخواسته
- تغییر قابلتوجه و مداوم در عادت دفع
- اسهال شدید یا طولانیمدت
- درد شدید شکم
- تب
- ضعف یا بیحسی جدید در اندامها
- بیاختیاری همزمان جدید ادرار و مدفوع
- بیحسی جدید در ناحیه بین پاها
- علائم عصبی جدید
برخی از این نشانهها میتوانند نیازمند بررسی سریعتر پزشکی باشند.
چه زمانی فیزیوتراپی کف لگن میتواند مطرح شود؟
اگر پس از بررسی مناسب مشخص شود که عوامل عملکردی یا عضلانی میتوانند در مشکل نقش داشته باشند، ارزیابی فیزیوتراپی کف لگن ممکن است مفید باشد.
برای مثال اگر فرد:
- در کنترل فوریت مشکل دارد
- توانایی کنترل گاز کاهش یافته است
- پس از زایمان دچار تغییر در کنترل دفع شده است
- ضعف یا اختلال هماهنگی کف لگن دارد
- نمیتواند عضلات کف لگن را بهدرستی فعال کند
- همراه با مشکل کنترل دفع سایر علائم کف لگن را نیز تجربه میکند
بررسی عملکرد عضلات کف لگن میتواند بخشی از فرایند توانبخشی باشد.
چند جلسه فیزیوتراپی برای بیاختیاری مدفوع لازم است؟
عدد ثابتی برای همه افراد وجود ندارد.
مدت توانبخشی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- علت نشت
- شدت علائم
- وضعیت عضلات
- وجود آسیب عصبی یا عضلانی
- قوام مدفوع
- مشکلات همراه
- مدت زمان وجود علائم
- پاسخ فرد به برنامه درمان
تمرین عضلات نیز مانند سایر عضلات بدن به زمان و تکرار نیاز دارد.
به همین دلیل نتیجه درمان بهتر است بر اساس تغییرات عملکردی و میزان کنترل فرد بررسی شود، نه صرفاً تعداد جلسات.
آیا بیاختیاری مدفوع قابل بهبود است؟
در بسیاری از افراد میتوان با مشخص شدن علت و انتخاب درمان مناسب، کنترل دفع را بهتر کرد یا تعداد دفعات نشت را کاهش داد.
اما نتیجه برای همه یکسان نیست.
فردی که مشکل اصلی او اسهال است برنامه متفاوتی نسبت به فردی با آسیب اسفنکتر یا اختلال عملکرد کف لگن خواهد داشت.
برخی افراد نیز ممکن است علاوه بر درمانهای محافظهکارانه به بررسیهای تخصصی یا درمانهای پزشکی دیگری نیاز داشته باشند.
مهم است که فرد مشکل را به دلیل خجالت پنهان نکند.
بیاختیاری مدفوع یک مشکل پزشکی است و امکان بررسی و درمان آن وجود دارد.
سوالات متداول درباره بیاختیاری مدفوع
بیاختیاری مدفوع دقیقاً یعنی چه؟
بیاختیاری مدفوع به خروج ناخواسته مدفوع جامد یا مایع گفته میشود. فرد ممکن است فوریت دفع داشته باشد و نتواند آن را کنترل کند یا در بعضی موارد بدون هشدار قبلی دچار نشت شود.
آیا لکه روی لباس زیر هم بیاختیاری مدفوع محسوب میشود؟
در بعضی افراد، لکهدار شدن مکرر لباس زیر یا خروج مقدار کمی مدفوع یا مخاط میتواند بخشی از مشکل کنترل دفع باشد و بهتر است همراه با سایر علائم بررسی شود.
آیا یبوست میتواند باعث بیاختیاری مدفوع شود؟
بله. در بعضی افراد تجمع مدفوع سفت در راستروده باعث میشود مدفوع مایع از اطراف آن عبور کند و به شکل نشت دیده شود. بنابراین وجود نشت، یبوست را رد نمیکند.
آیا اسهال باعث بیاختیاری مدفوع میشود؟
اسهال میتواند احتمال نشت را افزایش دهد زیرا نگه داشتن مدفوع مایع دشوارتر است. اگر اسهال مداوم وجود دارد، علت آن باید بررسی شود.
آیا بیاختیاری مدفوع بعد از زایمان طبیعی است؟
ممکن است بعد از زایمان مشکلات کنترل دفع ایجاد شوند، اما نشت مداوم نباید صرفاً بهعنوان بخش طبیعی زایمان پذیرفته شود. در صورت ادامه مشکل، ارزیابی میتواند علت احتمالی را مشخص کند.
آیا تمرین کگل برای بیاختیاری مدفوع مفید است؟
در برخی افراد تمرینات عضلات کف لگن میتوانند به بهبود کنترل کمک کنند، اما برنامه باید بر اساس علت مشکل و عملکرد واقعی عضلات انتخاب شود.
بیوفیدبک چه کمکی به کنترل دفع میکند؟
بیوفیدبک یکی از روشهایی است که در برخی برنامههای تخصصی برای کمک به شناخت بهتر عملکرد عضلات، کنترل انقباض و مدیریت فوریت استفاده میشود. برای همه بیماران ضروری نیست.
آیا مردان هم دچار بیاختیاری مدفوع میشوند؟
بله. این مشکل مختص زنان نیست و بیماریهای گوارشی، مشکلات عصبی، جراحی، آسیب اسفنکتر و اختلال عملکرد کف لگن میتوانند در مردان نیز باعث نشت شوند.
آیا بیاختیاری مدفوع همیشه نیاز به جراحی دارد؟
خیر. درمان به علت بستگی دارد و بسیاری از افراد ابتدا با روشهای غیرجراحی مانند اصلاح رژیم غذایی، درمان یبوست یا اسهال، تمرینات کف لگن، بازآموزی روده و در افراد مناسب بیوفیدبک مدیریت میشوند.
چه زمانی بیاختیاری مدفوع خطرناک است؟
خود نشت همیشه نشانه یک وضعیت خطرناک نیست، اما شروع ناگهانی همراه با ضعف یا بیحسی جدید، بیاختیاری همزمان ادرار، خون در مدفوع، درد شدید یا سایر علائم غیرعادی نیازمند بررسی پزشکی است.
جمعبندی
بیاختیاری مدفوع به نشت ناخواسته مدفوع گفته میشود و ممکن است به شکل نشت همراه با فوریت، نشت بدون آگاهی قبلی یا لکهدار شدن مکرر لباس زیر دیده شود.
علت این مشکل برای همه یکسان نیست.
اسهال، یبوست، آسیب عضلات اسفنکتر، اختلال عملکرد کف لگن، زایمان، جراحی و برخی مشکلات عصبی یا گوارشی میتوانند در ایجاد علائم نقش داشته باشند.
به همین دلیل اولین قدم، مشخص کردن علت است.
در افرادی که ضعف، کاهش استقامت یا اختلال هماهنگی عضلات کف لگن بخشی از مشکل است، فیزیوتراپی کف لگن میتواند روی بهبود عملکرد عضلات، کنترل انقباض و استراحت و آموزش تمرینات متناسب با وضعیت فرد تمرکز داشته باشد.
روشهای دیگری مانند اصلاح قوام مدفوع، درمان یبوست یا اسهال، بازآموزی روده، بیوفیدبک، درمان دارویی یا در بعضی شرایط درمانهای تخصصیتر نیز ممکن است بسته به علت بیاختیاری مدفوع مطرح شوند.
در کلینیک فیزیوتراپی باتیس در نیاوران، در افرادی که اختلال عملکرد کف لگن بخشی از مشکل آنهاست، برنامه توانبخشی بر اساس یافتههای ارزیابی و شرایط فرد طراحی میشود. در صورت وجود علائم گوارشی، عصبی یا سایر نشانههایی که نیازمند بررسی پزشکی هستند، ارزیابی توسط متخصص مربوطه اهمیت دارد.
منبع : کلیک کنید.
هیچ دیدگاهی ثبت نشده