علت درد سمت شست مچ دست و نقش فیزیوتراپی در درمان
درد مچ دست همیشه به دلیل تونل کارپال، آرتروز یا آسیب استخوانی ایجاد نمی‌شود. گاهی درد دقیقاً در سمت شست مچ دست احساس می‌شود و هنگام گرفتن اشیا، بلند کردن کودک، باز کردن درِ ظرف، کار با تلفن همراه یا حرکت دادن شست افزایش پیدا می‌کند. یکی از علت‌های مهم چنین الگویی از درد، دکوئروین است.
این مشکل نوعی اختلال دردناک در تاندون‌های سمت شست مچ دست است. در این وضعیت حرکت طبیعی تاندون‌ها در غلافی که آنها را در کنار مچ نگه می‌دارد محدود یا تحریک می‌شود و فرد ممکن است هنگام استفاده از شست و مچ با درد، حساسیت، تورم یا کاهش توان انجام بعضی فعالیت‌های روزمره روبه‌رو شود.
این عارضه می‌تواند در افرادی که فعالیت‌های تکراری با دست انجام می‌دهند، ورزشکاران، افرادی که با ابزار کار می‌کنند و حتی والدینی که بارها در طول روز کودک خود را بلند می‌کنند دیده شود.
با این حال، هر درد سمت شست مچ الزاماً ناشی از دکوئروین نیست. محل درد، نحوه شروع علائم، فعالیت‌های فرد و یافته‌های معاینه باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
دکوئروین دقیقاً کدام قسمت مچ دست را درگیر می‌کند؟
تاندون‌ها ساختارهایی هستند که عضلات را به استخوان متصل می‌کنند و نیروی عضله را برای ایجاد حرکت انتقال می‌دهند.
در سمت خارجی مچ دست، نزدیک پایه شست، تاندون‌هایی عبور می‌کنند که در حرکات شست نقش دارند. این تاندون‌ها در مسیری شبیه یک تونل یا غلاف حرکت می‌کنند و در حالت طبیعی باید بتوانند نسبتاً آزادانه در این مسیر بلغزند.
در دکوئروین این ناحیه ممکن است تحت فشار، تحریک یا افزایش ضخامت قرار بگیرد. در نتیجه فضای موجود برای حرکت تاندون محدود می‌شود و حرکاتی مانند باز کردن شست، گرفتن اجسام یا حرکت دادن مچ می‌توانند دردناک شوند.
به همین دلیل محل اصلی درد معمولاً نزدیک قاعده شست و قسمت خارجی مچ است، نه در مرکز کف دست.
علائم دکوئروین چیست؟
علائم ممکن است به‌تدریج ایجاد شوند یا پس از یک دوره فعالیت زیاد با دست و مچ بیشتر مورد توجه قرار بگیرند.
شایع‌ترین علامت، درد سمت شست مچ دست است.
این درد ممکن است هنگام فعالیت‌هایی مانند گرفتن یک لیوان، باز کردن درِ ظرف، بلند کردن وسایل، گرفتن کودک، کار طولانی با موبایل، تایپ، کارهای دستی، ورزش‌های راکتی یا چرخاندن مچ بیشتر شود.
بعضی افراد علاوه بر درد، حساسیت در لمس یا مقدار کمی تورم در اطراف پایه شست دارند.
در موارد شدیدتر ممکن است فرد احساس کند حرکت شست روان نیست یا بعضی حرکات باعث کشش و ناراحتی قابل‌توجهی در مچ می‌شوند.
گاهی درد کمی به سمت شست یا بخش پایینی ساعد نیز امتداد پیدا می‌کند.
آیا دکوئروین همان التهاب تاندون مچ دست است؟
اصطلاحاتی مانند التهاب تاندون، تنوسینوویت و تاندینوپاتی برای توصیف مشکلات تاندونی استفاده می‌شوند.
اما از نظر بالینی بهتر است این مشکل را صرفاً یک «التهاب ساده» در نظر نگیریم.
در مشکلات تاندونی طولانی‌مدت، علاوه بر التهاب احتمالی، مواردی مانند نحوه تحمل بار، حساسیت بافت، محدود شدن حرکت تاندون و پاسخ آن به فعالیت نیز اهمیت دارند.
به همین دلیل درمان فقط با هدف کاهش التهاب انجام نمی‌شود و مدیریت فعالیت و بازگرداندن تدریجی عملکرد دست نیز اهمیت دارد.
علت دکوئروین چیست؟
برای بسیاری از افراد یک علت واحد و مشخص وجود ندارد.
یکی از عوامل مهم می‌تواند افزایش یا تکرار زیاد حرکات شست، دست و مچ باشد.
برای مثال فردی که ناگهان حجم زیادی از یک فعالیت دستی را آغاز می‌کند ممکن است بیش از ظرفیت فعلی تاندون‌ها به آنها فشار وارد کند.
فعالیت‌هایی مانند گرفتن مکرر اجسام، حرکت زیاد شست، استفاده طولانی از موبایل، باغبانی، بعضی ورزش‌های راکتی، کار با ابزار و بلند کردن مکرر کودک می‌توانند در بعضی افراد باعث تشدید علائم شوند.
با این حال، انجام این فعالیت‌ها به این معنی نیست که هر فردی الزاماً به این مشکل مبتلا خواهد شد.
شرایط بافت، مقدار استراحت، تغییر ناگهانی حجم فعالیت و ویژگی‌های فردی نیز ممکن است در بروز علائم نقش داشته باشند.
چرا این مشکل در بعضی مادران بعد از زایمان دیده می‌شود؟
درد سمت شست مچ دست در دوره پس از زایمان نسبتاً شناخته‌شده است.
یکی از دلایل احتمالی، افزایش چشمگیر استفاده از دست‌ها برای بلند کردن و نگه داشتن نوزاد است.
وقتی کودک بارها در طول روز بلند می‌شود، شست ممکن است در وضعیت باز قرار بگیرد و مچ نیز هم‌زمان تحت فشار باشد.
تکرار چنین الگویی می‌تواند علائم را تحریک کند.
تغییرات بدن در دوران بارداری و پس از آن نیز ممکن است در حساسیت بعضی بافت‌ها نقش داشته باشند.
البته درد مچ دست در مادران جدید نباید به‌طور خودکار دکوئروین تشخیص داده شود و در صورت ادامه علائم، ارزیابی دقیق اهمیت دارد.
آیا استفاده زیاد از موبایل می‌تواند باعث دکوئروین شود؟
استفاده طولانی از تلفن همراه یکی از فعالیت‌هایی است که در بعضی افراد می‌تواند علائم را تشدید کند، به‌خصوص اگر شست برای مدت زیادی حرکات تکراری انجام دهد.
اما اینکه موبایل را به‌تنهایی علت قطعی مشکل بدانیم دقیق نیست.
موضوع اصلی معمولاً مجموع باری است که در طول روز به تاندون وارد می‌شود.
برای مثال ممکن است فرد هم‌زمان چند ساعت با موبایل کار کند، تایپ زیادی داشته باشد، ورزش راکتی انجام دهد و بارها کودک خود را بلند کند.
مجموع این فعالیت‌ها ممکن است از ظرفیت فعلی بافت بیشتر شود.
به همین دلیل هنگام ارزیابی بهتر است کل فعالیت‌های روزانه فرد در نظر گرفته شوند.
تفاوت دکوئروین با سندرم تونل کارپال چیست؟
این دو مشکل ممکن است هر دو باعث ناراحتی در دست و مچ شوند، اما یکسان نیستند.
در سندرم تونل کارپال، فشار روی عصب مدین اهمیت دارد و علائمی مانند گزگز، بی‌حسی یا سوزن‌سوزن شدن برخی انگشتان می‌تواند برجسته باشد.
اما در دکوئروین مشکل اصلی معمولاً مربوط به تاندون‌های سمت شست مچ است و درد با حرکت شست، گرفتن اشیا و برخی حرکات مچ افزایش پیدا می‌کند.
به همین دلیل صرف وجود درد مچ برای تشخیص کافی نیست.
محل درد و نوع علائم اهمیت زیادی دارند.
آیا هر درد سمت شست به معنی دکوئروین است؟
خیر.
درد این ناحیه می‌تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد، مانند مشکلات مفصلی پایه شست، بعضی انواع آرتروز، آسیب رباطی، مشکلات سایر تاندون‌های مچ، تحریک عصبی، شکستگی یا آسیب مستقیم.
به همین دلیل خودتشخیصی فقط بر اساس محل درد توصیه نمی‌شود.
اگر درد شدید، مداوم یا رو به افزایش باشد یا پس از ضربه و سقوط ایجاد شده باشد، بررسی علت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
دکوئروین چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص معمولاً با شرح حال و معاینه بالینی آغاز می‌شود.
در ارزیابی مواردی مانند محل دقیق درد، زمان شروع علائم، فعالیت‌های تشدیدکننده، میزان استفاده از دست، سابقه آسیب، تورم، دامنه حرکت مچ و شست و قدرت گرفتن بررسی می‌شوند.
برخی تست‌های بالینی نیز ممکن است برای ارزیابی تاندون‌های این ناحیه مورد استفاده قرار گیرند.
تست فینکلشتاین چیست؟
یکی از تست‌های شناخته‌شده در ارزیابی این مشکل تست فینکلشتاین است.
این تست می‌تواند به بررسی حساسیت ساختارهای تاندونی سمت شست کمک کند، اما مثبت شدن یک تست به‌تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست.
درد مچ دست علل متفاوتی دارد و نتیجه تست باید در کنار شرح حال و سایر یافته‌های معاینه تفسیر شود.
آیا برای تشخیص MRI لازم است؟
در بسیاری از موارد برای تشخیص اولیه نیازی به تصویربرداری وجود ندارد.
اگر علائم غیرمعمول باشند، سابقه ضربه وجود داشته باشد یا پزشک به آسیب دیگری مشکوک باشد، ممکن است بررسی‌های بیشتری انجام شوند.
نوع تصویربرداری نیز باید بر اساس شرایط فرد انتخاب شود.
آیا استراحت کامل دست لازم است؟
معمولاً هدف این نیست که فرد برای مدت طولانی استفاده از دست خود را کاملاً متوقف کند.
در بسیاری از مشکلات تاندونی، کاهش یا اصلاح فعالیت‌های تحریک‌کننده منطقی‌تر از بی‌حرکتی طولانی‌مدت است.
ممکن است برای مدتی حجم فعالیت کاهش پیدا کند، نحوه گرفتن اجسام تغییر کند، بین فعالیت‌ها استراحت کوتاه در نظر گرفته شود یا کارهایی که درد را شدیداً تحریک می‌کنند محدود شوند.
پس از کاهش تحریک، میزان فعالیت می‌تواند متناسب با تحمل فرد به‌تدریج افزایش پیدا کند.
نقش فیزیوتراپی در درمان دکوئروین چیست؟
فیزیوتراپی می‌تواند با بررسی نحوه استفاده از دست و مچ، عوامل تشدیدکننده و ظرفیت فعلی بافت به طراحی برنامه‌ای متناسب با شرایط فرد کمک کند.
برنامه درمان برای همه افراد یکسان نیست.
در مراحل اولیه ممکن است تمرکز روی کاهش فشار غیرضروری و کنترل علائم باشد و سپس برنامه به سمت افزایش دامنه حرکت، تحمل تاندون و بازگشت تدریجی به فعالیت پیش برود.
اصلاح فعالیت‌ها
یکی از مهم‌ترین بخش‌های درمان پیدا کردن فعالیت‌هایی است که علائم را بیشتر می‌کنند.
این موضوع به معنی ممنوعیت دائمی فعالیت نیست.
هدف این است که برای مدتی بار واردشده به ناحیه مدیریت شود و سپس مقدار فعالیت به شکل کنترل‌شده افزایش پیدا کند.
آموزش نحوه استفاده از مچ و شست
گاهی نحوه گرفتن وسیله یا وضعیت مچ هنگام کار می‌تواند فشار بیشتری به ناحیه دردناک وارد کند.
فیزیوتراپیست می‌تواند فعالیت‌های شغلی، روزمره یا ورزشی فرد را بررسی کند و در صورت نیاز راهکارهایی برای کاهش فشار غیرضروری پیشنهاد دهد.
تمرینات دامنه حرکتی
اگر حرکت شست یا مچ محدود شده باشد، تمرینات مناسب می‌توانند به حفظ یا بازیابی حرکت کمک کنند.
نوع تمرین باید با شدت علائم و مرحله بازتوانی متناسب باشد.
تمرینات قدرتی
با کاهش علائم، تقویت تدریجی عضلات دست، مچ و ساعد ممکن است وارد برنامه شود.
هدف این نیست که فرد بلافاصله تمرین سنگین انجام دهد.
افزایش مقاومت معمولاً باید به‌صورت مرحله‌ای انجام شود تا تاندون فرصت سازگاری با بار بیشتر را داشته باشد.
بازگشت به فعالیت
آخرین مرحله درمان فقط «کم شدن درد» نیست.
فرد باید بتواند فعالیت موردنیاز خود، مانند کار با کامپیوتر، بلند کردن کودک، فعالیت شغلی یا ورزش را دوباره انجام دهد.
به همین دلیل برنامه بازتوانی باید به نیاز واقعی فرد نزدیک باشد.
آیا بستن مچ‌بند یا اسپلینت مفید است؟
در بعضی افراد استفاده موقت از اسپلینت یا بریسی که مچ و شست را در وضعیت مناسب قرار می‌دهد می‌تواند به کاهش فشار روی تاندون‌ها کمک کند.
اما استفاده از آن برای همه ضروری نیست.
نوع وسیله، مدت استفاده و زمان استفاده بهتر است متناسب با وضعیت فرد تعیین شود.
همچنین نباید تصور کرد که استفاده از مچ‌بند بدون اصلاح عوامل تحریک‌کننده به‌تنهایی مشکل را برطرف می‌کند.
آیا یخ برای دکوئروین مفید است؟
سرما ممکن است در بعضی افراد به کاهش موقت درد کمک کند.
اما یخ درمان اصلی مشکل محسوب نمی‌شود.
اگر عامل تحریک همچنان ادامه داشته باشد، استفاده از سرما به‌تنهایی احتمالاً کافی نخواهد بود.
تمرکز اصلی باید روی مدیریت فعالیت و بازتوانی مناسب باشد.
آیا تمرین باید درد ایجاد کند؟
تمرین درمانی نباید به شکل کنترل‌نشده باعث افزایش شدید علائم شود.
وجود مقدار کمی ناراحتی در بعضی مراحل لزوماً به معنی آسیب جدید نیست.
واکنش بدن در ساعت‌های بعد و روز بعد از تمرین نیز اهمیت دارد.
اگر تمرین باعث افزایش واضح و ماندگار درد، تورم یا کاهش عملکرد شود، ممکن است شدت یا حجم تمرین برای وضعیت فعلی مناسب نباشد و نیاز به تعدیل داشته باشد.
تزریق کورتون چه زمانی مطرح می‌شود؟
در بعضی افرادی که علائم آنها ادامه پیدا می‌کند، پزشک ممکن است تزریق کورتیکواستروئید در اطراف غلاف تاندون را به‌عنوان یکی از گزینه‌های درمانی بررسی کند.
تصمیم درباره تزریق باید توسط پزشک و با توجه به شدت علائم، مدت مشکل، پاسخ به درمان‌های محافظه‌کارانه و شرایط فرد گرفته شود.
تزریق نباید به معنی بازگشت فوری و بدون محدودیت به فعالیت‌های سنگین تلقی شود.
آیا دکوئروین به جراحی نیاز دارد؟
در بیشتر موارد درمان ابتدا با روش‌های غیرجراحی آغاز می‌شود.
اگر با وجود درمان مناسب و مدیریت فعالیت، علائم برای مدت طولانی باقی بمانند و عملکرد دست به شکل قابل‌توجهی محدود شود، پزشک ممکن است گزینه جراحی را بررسی کند.
هدف جراحی معمولاً ایجاد فضای مناسب‌تر برای حرکت تاندون‌هاست.
با این حال همه افراد به جراحی نیاز ندارند.
درمان دکوئروین چقدر طول می‌کشد؟
زمان بهبودی برای همه افراد یکسان نیست.
مدت وجود علائم، شدت درد، مقدار فعالیت روزانه، شغل، ورزش، شرایط تاندون، توانایی اصلاح فعالیت‌ها و پایبندی به برنامه بازتوانی می‌توانند بر روند بهبود اثر بگذارند.
در بعضی موارد بهبود طی چند هفته قابل مشاهده است، اما در مشکلات طولانی‌مدت بازتوانی ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
هدف اصلی نباید صرفاً رسیدن به تعداد مشخصی هفته باشد؛ بلکه توانایی فرد برای استفاده طبیعی‌تر از دست نیز باید بررسی شود.
چه زمانی باید برای درد سمت شست مچ دست مراجعه کرد؟
اگر درد خفیف باشد و پس از فعالیت زیاد ایجاد شده باشد، کاهش فعالیت تحریک‌کننده ممکن است برای مدتی مفید باشد.
اما اگر درد ادامه پیدا کند، شدیدتر شود، گرفتن اشیا دشوار شود، تورم قابل‌توجه ایجاد شود، فرد نتواند شست یا مچ را به‌خوبی حرکت دهد یا علائم پس از ضربه ایجاد شده باشند، بهتر است ارزیابی انجام شود.
همچنین بی‌حسی، ضعف واضح، تغییر رنگ دست یا درد شبانه شدید و غیرمعمول نیازمند توجه بیشتری هستند.
آیا می‌توان از دکوئروین پیشگیری کرد؟
همیشه نمی‌توان از این مشکل جلوگیری کرد، اما بعضی عوامل قابل تغییر هستند.
در فعالیت‌های تکراری بهتر است حجم کار به‌طور ناگهانی چند برابر نشود.
استراحت‌های کوتاه، تغییر وضعیت دست، استفاده از تکنیک مناسب و افزایش تدریجی فعالیت می‌توانند مفید باشند.
افرادی که مدت زیادی با موبایل یا ابزار دستی کار می‌کنند نیز بهتر است به وضعیت مچ و مقدار تکرار حرکت شست توجه داشته باشند.
نقش فیزیوتراپی در بازگشت به کار و ورزش
برای بسیاری از افراد هدف نهایی فقط از بین رفتن درد نیست.
ممکن است فرد نیاز داشته باشد دوباره راکت در دست بگیرد، وزنه بزند، تایپ طولانی انجام دهد، با ابزار کار کند یا کودک خود را بلند کند.
بازگشت به این فعالیت‌ها بهتر است مرحله‌ای باشد.
فیزیوتراپی می‌تواند به تعیین میزان مناسب بار در هر مرحله و افزایش تدریجی توانایی دست کمک کند.
فیزیوتراپی دکوئروین در کلینیک باتیس
در فردی که با درد سمت شست مچ مراجعه می‌کند، اولین مرحله مشخص کردن منبع واقعی علائم است.
همه دردهای این ناحیه ناشی از دکوئروین نیستند و ممکن است ساختارهای دیگری درگیر باشند.
در کلینیک فیزیوتراپی باتیس می‌توان محل درد، حرکات تحریک‌کننده، دامنه حرکت، قدرت، نوع فعالیت شغلی یا ورزشی و نحوه استفاده از دست را بررسی کرد.
اگر یافته‌ها با درگیری تاندون‌های سمت شست مچ سازگار باشند، برنامه بازتوانی می‌تواند متناسب با شدت علائم و نیاز فرد طراحی شود.
هدف برنامه فقط کاهش موقت درد نیست، بلکه بازگشت تدریجی فرد به فعالیت‌های روزمره، کاری یا ورزشی نیز اهمیت دارد.
سوالات متداول درباره دکوئروین
آیا دکوئروین خطرناک است؟
معمولاً بیماری خطرناکی محسوب نمی‌شود، اما اگر درد طولانی یا شدید شود می‌تواند استفاده از دست را محدود کند. مهم است مشکلات دیگری مانند شکستگی یا آسیب عصبی در صورت وجود علائم غیرمعمول بررسی شوند.
آیا دکوئروین خودبه‌خود خوب می‌شود؟
در بعضی افراد کاهش فعالیت‌های تحریک‌کننده می‌تواند علائم را کمتر کند، اما اگر درد یا محدودیت عملکرد ادامه پیدا کند بهتر است ارزیابی انجام شود.
آیا باید دست را کاملاً بی‌حرکت کرد؟
معمولاً بی‌حرکتی طولانی برای همه افراد لازم نیست. در برخی شرایط ممکن است استفاده موقت از اسپلینت مناسب باشد.
آیا کار با موبایل علائم را بدتر می‌کند؟
اگر استفاده از شست زیاد و تکراری باشد ممکن است علائم را تشدید کند. تغییر نحوه استفاده و کاهش موقت حجم کار می‌تواند کمک‌کننده باشد.
آیا ورزش با وجود درد مچ امکان‌پذیر است؟
این موضوع به نوع ورزش و شدت علائم بستگی دارد. فعالیت‌هایی که فشار زیادی روی شست و مچ ایجاد می‌کنند ممکن است به اصلاح موقت نیاز داشته باشند.
آیا فقط زنان دچار این مشکل می‌شوند؟
خیر. مردان نیز ممکن است به این عارضه مبتلا شوند، هرچند در بعضی شرایط مانند دوره بارداری و پس از زایمان بیشتر گزارش شده است.
آیا ماساژ به درمان کمک می‌کند؟
برخی تکنیک‌های دستی ممکن است به‌عنوان بخش مکمل برنامه فیزیوتراپی استفاده شوند، اما ماساژ به‌تنهایی جایگزین مدیریت فعالیت و بازتوانی نیست.
چه زمانی می‌توان دوباره به فعالیت کامل برگشت؟
بازگشت به فعالیت بر اساس میزان درد، دامنه حرکت، قدرت و توانایی تحمل فعالیت تعیین می‌شود و بهتر است به‌صورت تدریجی انجام شود.
جمع‌بندی
دکوئروین یکی از علت‌های مهم درد در سمت شست مچ دست است و ممکن است هنگام گرفتن اشیا، بلند کردن وسایل، حرکت دادن شست یا فعالیت‌های تکراری بیشتر احساس شود.
افزایش بار واردشده به تاندون‌های این ناحیه می‌تواند در ایجاد یا تشدید علائم نقش داشته باشد، اما هر درد مچ یا شست الزاماً به این مشکل مربوط نیست.
درمان معمولاً با روش‌های غیرجراحی آغاز می‌شود و مدیریت فعالیت، آموزش، تمرین‌درمانی، بازیابی دامنه حرکت و افزایش تدریجی قدرت و تحمل دست می‌توانند بخشی از برنامه بازتوانی باشند.
اگر علائم ادامه پیدا کنند یا استفاده از دست را مختل کنند، ارزیابی دقیق اهمیت دارد تا علت مشخص شود و برنامه درمان متناسب با شرایط فرد طراحی شود.
منبع : کلیک کنید.
هیچ دیدگاهی ثبت نشده